Τρία χρόνια μετά την αποκάλυψη μιας εκτεταμένης υπόθεσης που αφορά ιδιωτικό κέντρο υποβοηθούμενης αναπαραγωγής στα Χανιά, η δικαστική διαδικασία περνά στην ουσιαστική εξέταση των καταγγελιών. Στο εδώλιο βρίσκονται 33 κατηγορούμενοι, ενώ έχουν κληθεί 341 μάρτυρες κατηγορίας. Η ογκώδης δικογραφία περιλαμβάνει καταγγελίες για εμπορία ανθρώπων, παράνομες διαδικασίες παρένθετης μητρότητας, διακίνηση γενετικού υλικού και εξαπάτηση γυναικών που επιδίωκαν να αποκτήσουν παιδί. Η υπόθεση αποκαλύφθηκε τον Αύγουστο του 2023, όμως οι έρευνες που ακολούθησαν έφεραν στο φως πολύ μεγαλύτερο αριθμό περιστατικών από εκείνον που είχε αρχικά καταγραφεί.
Η δίκη συνεχίζεται την Τρίτη 10 Νοεμβρίου ενώπιον του Τριμελούς Εφετείου Κακουργημάτων Κρήτης, στην ειδικά διαμορφωμένη αίθουσα «Ποσειδών» του Μεσογειακού Αγρονομικού Ινστιτούτου Χανίων.
Η πρώτη συνεδρίαση είχε πραγματοποιηθεί στις 14 Οκτωβρίου, όταν το δικαστήριο απέρριψε αιτήματα αναβολής, προχώρησε στον διορισμό συνηγόρου για έναν από τους βασικούς κατηγορουμένους και διέκοψε τη διαδικασία για τις 10 Νοεμβρίου.
Σύμφωνα με τις μέχρι στιγμής πληροφορίες, η σημερινή συνεδρίαση περιλαμβάνει την εξέταση διαδικαστικών ζητημάτων και την έναρξη των καταθέσεων των πρώτων μαρτύρων.
Αύγουστος 2023: Η αστυνομική επιχείρηση που αποκάλυψε την υπόθεση
Η υπόθεση ήρθε στη δημοσιότητα στις 9 Αυγούστου 2023, όταν η Ελληνική Αστυνομία ανακοίνωσε τα αποτελέσματα μεγάλης επιχείρησης που είχε πραγματοποιηθεί την προηγούμενη ημέρα σε Κρήτη, Αθήνα και Θεσσαλονίκη.
Στην επιχείρηση συμμετείχαν υπηρεσίες καταπολέμησης του οργανωμένου εγκλήματος, της εμπορίας ανθρώπων και οικονομικών παραβάσεων.
Η Αστυνομία ανακοίνωσε τότε τη σύλληψη οκτώ φερόμενων μελών εγκληματικής οργάνωσης, μεταξύ των οποίων δύο πρόσωπα στα οποία απέδιδε ηγετικό ρόλο.
Σύμφωνα με την αρχική αστυνομική έρευνα, το ιδιωτικό κέντρο γονιμότητας φέρεται να χρησιμοποιούνταν ως βάση για τη στρατολόγηση ευάλωτων γυναικών, την παράτυπη λήψη ωαρίων και την οργάνωση διαδικασιών παρένθετης μητρότητας χωρίς την τήρηση των νόμιμων προϋποθέσεων.
Οι γυναίκες φέρονται να προέρχονταν κυρίως από χώρες του εξωτερικού και να αντιμετώπιζαν οικονομικές δυσκολίες.
Οι πρώτοι αριθμοί που ανακοίνωσε η ΕΛ.ΑΣ.
Στην ανακοίνωση του Αυγούστου 2023, η Αστυνομία κατέγραψε, μεταξύ άλλων, 71 γυναίκες που χρησιμοποιήθηκαν ως δότριες ωαρίων, 98 γυναίκες που φέρονταν να έχουν υποστεί εργασιακή εκμετάλλευση ως παρένθετες μητέρες και τέσσερις περιπτώσεις παράνομων υιοθεσιών, ολοκληρωμένων ή σε απόπειρα.
Παράλληλα, εντοπίστηκαν περίπου 400 περιπτώσεις φερόμενης εξαπάτησης ή πρόκλησης σωματικής βλάβης σε ασθενείς μέσω εικονικών διαδικασιών εξωσωματικής γονιμοποίησης κατά την περίοδο 2021–2023.
Στη διάρκεια της επιχείρησης εντοπίστηκαν επίσης 30 αλλοδαπές γυναίκες που συνδέονταν με διαδικασίες δωρεάς ωαρίων ή παρένθετης μητρότητας.
Οι Αρχές ζήτησαν τη συνδρομή εξειδικευμένων υπηρεσιών προστασίας θυμάτων εμπορίας ανθρώπων, ενώ ξεκίνησαν παράλληλες οικονομικές και φορολογικές έρευνες.
Οι αριθμοί αυτοί αποτύπωναν το αρχικό στάδιο της έρευνας και δεν αποτελούσαν οριστική δικαστική διαπίστωση.
Ιανουάριος 2025: Η έρευνα αποκαλύπτει 529 φερόμενες απάτες
Καθοριστική εξέλιξη σημειώθηκε στις 20 Ιανουαρίου 2025, όταν η Ελληνική Αστυνομία ανακοίνωσε δύο επιπλέον συλλήψεις γυναικολόγων που είχαν εργαστεί ή συνεργαστεί με το κέντρο.
Τα νέα ευρήματα προέκυψαν από την εξέταση κατασχεμένων αρχείων, ιατρικών εγγράφων και άλλων στοιχείων της υπόθεσης.
Σύμφωνα με την επίσημη ανακοίνωση, η έρευνα εντόπισε 274 γυναίκες που φέρονταν να είχαν εξαπατηθεί σε 529 διαφορετικές περιπτώσεις.
Η Αστυνομία υποστήριξε ότι ορισμένες γυναίκες ενημερώνονταν πως είχαν υποβληθεί σε εμβρυομεταφορά, ενώ η συγκεκριμένη πράξη δεν είχε πραγματοποιηθεί.
Σε άλλες περιπτώσεις φέρεται να τους δόθηκαν βεβαιώσεις για κρυοσυντήρηση γενετικού υλικού, το οποίο, σύμφωνα με τους ερευνητές, δεν υπήρχε.
Τα ευρήματα αυτά έθεσαν στο επίκεντρο της έρευνας όχι μόνο την εκμετάλλευση των δοτριών, αλλά και την πιθανή εξαπάτηση ασθενών που είχαν εμπιστευθεί στο κέντρο τη θεραπεία τους.
173 δότριες, 333 ωοληψίες και 1.226 διανομές γενετικού υλικού
Ιδιαίτερο βάρος απέκτησαν τα χειρόγραφα αρχεία που κατασχέθηκαν.
Από την εξέτασή τους, οι αστυνομικοί κατέγραψαν 173 δότριες ωαρίων και 333 διαφορετικές ωοληψίες.
Το γενετικό υλικό τους, σύμφωνα με τα ίδια αρχεία, είχε διανεμηθεί σε 1.226 λήπτες.
Οι ερευνητές διαπίστωσαν επίσης ότι μεγάλο μέρος των γυναικών δεν είχε καταχωριστεί στο Εθνικό Μητρώο Δοτών.
Μέχρι τον χρόνο της αρχικής αστυνομικής επιχείρησης, το κέντρο είχε καταχωρίσει μόλις 63 δότριες γενετικού υλικού.
Σε ορισμένες περιπτώσεις, η διανομή γενετικού υλικού από την ίδια δότρια φέρεται να επαναλήφθηκε δεκάδες φορές, φτάνοντας ακόμη και τις 63 διανομές.
Οι αριθμοί αφορούν διανομές γενετικού υλικού και όχι αντίστοιχο αριθμό γεννήσεων ή παιδιών.
Η οικονομική διάσταση – Έως 8,5 εκατομμύρια ευρώ στις εκτιμήσεις της Αστυνομίας
Σύμφωνα με την ανακοίνωση της ΕΛ.ΑΣ. τον Ιανουάριο του 2025, οι χρεώσεις που συνδέονταν με τη διάθεση ωαρίων κυμαίνονταν από 1.300 έως 7.000 ευρώ ανά ζευγάρι, μόνο για την απόκτηση του γενετικού υλικού.
Με βάση τις καταγεγραμμένες διανομές, οι Αρχές υπολόγισαν ότι το οικονομικό όφελος που συνδεόταν με αυτή τη δραστηριότητα θα μπορούσε να κυμαίνεται από περίπου 1,6 έως 8,58 εκατομμύρια ευρώ.
Τα ποσά αυτά αποτελούν εκτιμήσεις της αστυνομικής έρευνας και δεν συνιστούν δικαστικά επιβεβαιωμένα καθαρά κέρδη.
Η οικονομική πλευρά της υπόθεσης αποτελεί σημαντικό μέρος της δικογραφίας, καθώς εξετάζονται οι χρηματικές συναλλαγές, οι αμοιβές μεσαζόντων και οι χρεώσεις για ιατρικές πράξεις.
Οι καταγγελίες για επανειλημμένες ωοληψίες και κινδύνους για τις γυναίκες
Στοιχεία του παραπεμπτικού βουλεύματος που δημοσιοποιήθηκαν τον Οκτώβριο του 2026 από «Το Βήμα» καταγράφουν επιπλέον σοβαρές καταγγελίες.
Σε μία περίπτωση, γυναίκα από τη Βουλγαρία φέρεται να υποβλήθηκε σε 12 ωοληψίες μέσα σε πέντε χρόνια, από το 2018 έως το 2023.
Σύμφωνα με τα στοιχεία που επικαλείται το δημοσίευμα, το γενετικό υλικό της διανεμήθηκε σε 63 λήπτες.
Σε μία από τις ιατρικές διαδικασίες η γυναίκα φέρεται να παρουσίασε σοβαρές επιπλοκές κατά την αναισθησία.
Η ίδια υπόθεση χρησιμοποιείται στο παραπεμπτικό υλικό ως παράδειγμα της πιθανής εκμετάλλευσης της οικονομικής ευαλωτότητας των δοτριών.
Η διερεύνηση αφορά, μεταξύ άλλων, κατά πόσο οι γυναίκες υποβάλλονταν στις προβλεπόμενες ιατρικές εξετάσεις, ενημερώνονταν επαρκώς για τους κινδύνους και παρείχαν έγκυρη συναίνεση.
Οι οικογένειες που πλήρωσαν δεκάδες χιλιάδες ευρώ
Η δικογραφία περιλαμβάνει και καταγγελίες ζευγαριών που είχαν απευθυνθεί στο κέντρο προκειμένου να αποκτήσουν παιδί μέσω παρένθετης μητέρας.
Σε μία από τις υποθέσεις που παρουσιάστηκαν από τοπικά μέσα ενημέρωσης ενόψει της σημερινής δίκης, ζευγάρι φέρεται να κατέβαλε προκαταβολή 30.000 ευρώ, ενώ το συνολικό κόστος του προγράμματος είχε προσδιοριστεί μεταξύ 70.000 και 80.000 ευρώ.
Σύμφωνα με τα δημοσιευμένα στοιχεία της δικογραφίας, η διαδικασία συνδεόταν με καταγγελλόμενες ελλείψεις σε ιατρικά έγγραφα και δικαστικές εγκρίσεις.
Οι ενδιαφερόμενοι γονείς υποστήριξαν ότι δεν είχαν πλήρη ενημέρωση για τις πραγματικές συνθήκες της διαδικασίας.
Παράλληλα, στις υποθέσεις που εξετάζονται περιλαμβάνονται αναφορές για παράτυπη χρήση γενετικού υλικού, πλαστά έγγραφα και διαδικασίες που φέρονται να παραβίαζαν τις νόμιμες προϋποθέσεις παρένθετης μητρότητας.
Η υπόθεση απέκτησε διεθνείς διαστάσεις, καθώς μεταξύ των ενδιαφερομένων περιλαμβάνονταν και οικογένειες από χώρες εκτός Ελλάδας.
Οι βασικοί κατηγορούμενοι και το βαρύ κατηγορητήριο
Στο επίκεντρο της δίκης βρίσκονται ο 76χρονος σήμερα γυναικολόγος και ιδιοκτήτης του κέντρου και ο 47χρονος εμβρυολόγος, στους οποίους η κατηγορία αποδίδει κεντρικό ρόλο στην υπόθεση.
Αμφότεροι είχαν προφυλακιστεί μετά τις αρχικές συλλήψεις του Αυγούστου 2023, ενώ, σύμφωνα με σημερινά δημοσιεύματα, αποφυλακίστηκαν τον Νοέμβριο του 2025 λόγω συμπλήρωσης των προβλεπόμενων χρονικών ορίων προσωρινής κράτησης.
Στους συνολικά 33 κατηγορουμένους περιλαμβάνονται πρόσωπα από διαφορετικές ειδικότητες και επαγγελματικούς ρόλους.
Κατά περίπτωση, τους αποδίδονται αδικήματα που σχετίζονται με συμμετοχή σε εγκληματική οργάνωση, εμπορία ανθρώπων, παράνομη μεσολάβηση σε υιοθεσίες, διακίνηση γενετικού υλικού, πλαστογραφία, απάτη και παραβιάσεις της νομοθεσίας για την ιατρικώς υποβοηθούμενη αναπαραγωγή.
Σύμφωνα με δημοσιευμένα στοιχεία του παραπεμπτικού βουλεύματος, 21 από τους 33 φέρονται να είχαν συμμετοχή στην κατηγορούμενη εγκληματική οργάνωση.
Η ποινική ευθύνη κάθε προσώπου θα εξεταστεί χωριστά από το δικαστήριο, βάσει των αποδεικτικών στοιχείων και των ισχυρισμών της υπεράσπισης.
Γιατί η δίκη διεξάγεται σε ειδική αίθουσα
Ο μεγάλος αριθμός εμπλεκομένων οδήγησε στην επιλογή της αίθουσας «Ποσειδών» του Μεσογειακού Αγρονομικού Ινστιτούτου Χανίων για τη διεξαγωγή της ακροαματικής διαδικασίας.
Οι 33 κατηγορούμενοι, οι 341 μάρτυρες κατηγορίας, οι συνήγοροι υπεράσπισης και υποστήριξης της κατηγορίας, καθώς και οι υπόλοιποι παριστάμενοι, δημιούργησαν ανάγκη για ειδική οργάνωση των συνεδριάσεων.
Η πρώτη συνεδρίαση πραγματοποιήθηκε στις 14 Οκτωβρίου, οπότε και το δικαστήριο όρισε τέσσερις νέες δικασίμους για τις 10, 11, 12 και 13 Νοεμβρίου.
Σύμφωνα με ανακοίνωση του Εφετείου Κρήτης, έχει τεθεί ανώτατο όριο εξέτασης 12 μαρτύρων ανά συνεδρίαση, με τη σειρά που αναγράφονται στον επίσημο κατάλογο.
Κατά το πρώτο τετραήμερο προβλέπεται να κληθούν έως 48 μάρτυρες.
Οι επόμενες ημερομηνίες και οι ομάδες μαρτύρων θα γνωστοποιούνται από το δικαστήριο.
Τι εξετάζει πλέον η Δικαιοσύνη
Η συνέχιση της δίκης σηματοδοτεί τη μετάβαση από την πολύχρονη ανακριτική έρευνα στην αξιολόγηση των στοιχείων στο ακροατήριο.
Οι μαρτυρίες αναμένεται να επικεντρωθούν στις διαδικασίες που ακολουθούνταν στο κέντρο, στις οικονομικές συναλλαγές, στην προέλευση και διάθεση γενετικού υλικού, στην ενημέρωση των ασθενών και στην τήρηση των απαιτούμενων ιατρικών και δικαστικών εγκρίσεων.
Η παρένθετη μητρότητα και η δωρεά ωαρίων δεν αποτελούν από μόνες τους παράνομες πρακτικές στην Ελλάδα. Επιτρέπονται υπό συγκεκριμένες προϋποθέσεις, με διαδικασίες ελέγχου και προστασίας των εμπλεκομένων.
Η δικαστική διερεύνηση αφορά τις συγκεκριμένες καταγγελλόμενες παραβιάσεις αυτών των κανόνων και όχι τη νομιμότητα της υποβοηθούμενης αναπαραγωγής γενικότερα.
Τρία χρόνια μετά την αρχική αστυνομική επιχείρηση, η υπόθεση των Χανίων παραμένει ανοικτή, με εκατοντάδες μάρτυρες και έναν ιδιαίτερα μεγάλο όγκο αποδεικτικού υλικού.
Η εξέλιξή της αναμένεται να απαντήσει σε κρίσιμα ερωτήματα για την προστασία των ασθενών, τη διαχείριση του γενετικού υλικού και την ενδεχόμενη εκμετάλλευση γυναικών σε ευάλωτη οικονομική και κοινωνική θέση.
Μέχρι την έκδοση δικαστικής απόφασης, οι κατηγορίες παραμένουν υπό κρίση και ισχύει το τεκμήριο αθωότητας για όλους τους κατηγορουμένους.
